Nieuwsbrief opgesteld door Dominiek Allewijn, Vertegenwoordiger Rundvee bij Vanden Avenne-Ooigem nv
Wat zijn Mycotoxines ?
Mycotoxines zijn gifstoffen (toxines) gemaakt door schimmels zoals bijvoorbeeld fusarium, penicillium. Deze zijn van op het gewas ontstaan en dus van oorsprong een plantkundig probleem. De gewassen die aangetast worden door deze schimmels behoren hoofdzakelijk tot de Graminea familie. Daartoe behoren alle gras- en graangewassen. Simpel gezegd: gras, maïs, tarwe, gerst, … De toxines ontstaan in het veld en tijdens de opslag van het gewas. De gifstoffen vormen een ernstig risico voor de voedselveiligheid en de diergezondheid. De gifstoffen zijn onzichtbaar.
De impact van mycotoxines in de rundveevoeding
De mycotoxines zoals DON, ZEA en Aflatoxine tasten de koegezondheid en de bedrijfsresultaten aan. Ze komen voor op zowel ruwvoer als krachtvoergrondstoffen. Het grootste risico wordt gevormd als ze ontwikkelen op de ruwvoeders. De rundveehouder en vooral de melkveehouder voert het grootste aandeel ruwvoer in het rantsoen, dit tot 15, 16 kg droge stof en meer per koe per dag.
De veldmycotoxines ontstaan door schimmels (fusarium) die de plant aantasten tijdens de groei bij groeischade ten gevolge van bijvoorbeeld wondjes die ontstaan door stormschade of wondjes door insectenschade.
De opslagmycotoxines ontstaan in ruwvoerkuilen door broei en schimmelvorming ten gevolge van onvoldoende aanrijden van de kuil tijdens inkuilen of niet snel of onvoldoende zuurstofvrij af te dekken.
Hoe constateren en wat doen we eraan ?
Via analyse kunnen we in ons eigen labo snel en accuraat DON en ZEA bepalen in kuilvoer en krachtvoergrondstoffen in 1 week tijd.
Symptomen:
- Sterk vermagerende koeien door verminderde voeropname.
- Abnormaal veel morsen in voerbak van krachtvoerbox in robot of krachtvoerautomaat en selectie aan voerkrib.
- Dalende melkproduktie, verhoogd celgetal, beduidend meer mastitis, stoornissen aan alle organen (lever, pens, …) met abcesvorming.
- Steeds wederkerende bronsten, slechte conceptie, gemiddelde dagen in lactatie nemen fors toe.
Aanpak:
- Verstrekken van mycotoxinebinders of mycotoxineremmers die op enzymatische basis werken. Deze breekt de toxines in kleine stukjes af die niet meer toxisch kunnen zijn en mee met de mest uitgescheiden worden.
- We voeren nooit beschimmeld voer en bij veiligheid ook geen broeiend voer.
Preventie
- Voldoende vruchtafwisseling: Graminea (gras, gerst, tarwe, maïs), afwisselen met een bladgroente. Is vruchtafwisseling beperkt mogelijk dan is het van belang de stoppelresten volledig om te ploegen (erosieploegen is niet onderploegen!).
- Gewassen niet overrijp oogsten.
- Kuilmanagement: voldoende snel uitkuilen 1,5 meter/week, proper uitkuilen, geen losse voerresten aan de kuil. Snel zuurstofvrij maken van de kuil: vandaag inkuilen is vandaag afdekken.
- Ook in krachtvoersilo’s kan schimmelvorming optreden. Eén keer per jaar alle krachtvoersilo’s reinigen en vooral metalen silo’s.
- Na reiniging kan via de besteldienst een propshot behandeling aangevraagd worden. Dit is een behandeling met organische zuren die opname geschikt zijn.
- Voerkrib proper houden: elke dag voerresten opkuisen voor het nieuwe rantsoen te lossen.